Życie Buddy

Historia ludzkiego życia przemawia do nas bardzo bezpośrednio, ponieważ opisuje uwarunkowania, które wszyscy znamy. Od niemającego początku czasu ludzie słuchali historii o tym, czego dokonali inni, dostrzegając wzorce życiowe, które opowiadania te być może odkrywały, a także badając przy ich pomocy własne możliwości i ograniczenia. Wszyscy chcemy wiedzieć dokąd zmierza życie, jak można je wykorzystać, jak dalece można rozszerzyć jego zasięg. Czy istnieją w nim jakieś rzeczywiste bariery lub ukryte skarby?

Chociaż wydaje sie czasem, ze jesteśmy już ostatecznie określeni, zawsze sprawdzamy, poddajemy egzaminowi nasze ograniczenia albo też przestajemy to robić. Konwencja i zwyczajne życie, zapewniają sztuczne określenie i nieprawdziwą, bezpieczną przystań. Jednak ściany konwencji są cienkie. Jeśli się przez nie przedostaniemy, jak daleko sięga leżące poza nimi istnienie?

W kontekście tego podstawowego pytania, życie Buddy stanowi ogromny punkt zwrotny. Siakjamuni był księciem i w pewnym momencie opuścił pałac. Wyszedł poza wzorzec, w którym się wychował i wyruszył w podróż odkryć, z której nigdy nie powrócił. Mógł się zniechęcić, poddać i wpaść znowu w pułapkę łatwego życia, albo skręcić na boczny tor, prowadzący do obłędu. Zamiast tego zakończył swą podróż. Budda w pełni odkrył prawdziwy zasięg i granice rzeczywistości. Wyruszył, by zwyciężyć śmierć i udało mu się. To czyni z niego prawdziwego bohatera, przykład za którym można podążyć; to dlatego historia jego życia jest tak inspirująca.

Wstęp

Po pierwsze Budda odkrył, że nie istnieje żadne prawdziwe bezpieczeństwo. Podstawowa wada egzystencji — przemijalność — uderza bezlitośnie niezależnie od tego, jak bardzo staramy się przed nią obronić. Ani rzeczy, ani marzenia, ani kokon konwencji nie są w stanie powstrzymać utraty, starości, choroby i śmierci. Dlatego książę, choć niechętnie, odrzucił lgnięcie do iluzji bezpieczeństwa i dzięki temu odnalazł rzeczywistość, która za nią wykracza. Nieustępliwie, z pełną mocy odwagą i oddaniem, podążał ścieżką wytyczoną przez własną inteligencję. Z jakim rezultatem? W końcu całkowicie przebudził się ze wszystkich snów i stał się buddą – Przebudzonym.
Mań trą zamieszczona w Sutrze Serca, jednym z kluczowych buddyjskich tekstów, brzmi, Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha. „Poza, poza, całkowicie poza, przebudzony, tym bądź”. To zdanie określa pierwszą część życiorysu Buddy.
Pozostała część jego historii, to bliskie życiu święto mądrości i współczucia. „Wykraczający poza”, Tathagata, jak nazywano Buddę, widzi jasno zarówno całą znaną rzeczywistość, jak też to, co poza nią wykracza. Postrzega właściwości wszystkiego, co istnieje – wie, jak zjawiska są ukształtowane, jak działają i jak nie działają. Czy Budda powraca do tych, których zostawił za sobą, którzy nadal głęboko śpią, pełni lgnięcia i schwytani w sieć iluzji, czy też odnajduje sposób, by ukazać im prawdziwą naturę rzeczy? Na początku, będąc świadomym tego, jak trudne do zrozumienia jest jego odkrycie, Tathagata postanawia zachować milczenie (jest to tendencja, do której również później ciągle powraca). Jednak Przebudzony i ci, którzy wciąż jeszcze są pogrążeni we śnie — Budda i istoty tkwiące w pomieszaniu — są ze sobą nieroz-dzielnie połączeni, są częściami tego samego cudu. Na tę prawdę zwraca w naszej historii uwagę jeden z bogów, który pojawia się i błaga Buddę, by zaczął nauczać. Pobudza on w ten sposób do działania wszechogarniające współczucie Tathagaty i zapoczątkował czterdziestopięcioletni okres nauczania przez niego dharmy. nharma to mądrość całkowitej wizji, którą można sprowadzić do ‘wiadomości tego, co powinno się rozwijać, a co odrzucić. Owych czterdzieści pięć lat, podczas których Budda nauczał, wymagało oIbrzymiej pracy, cierpliwości i troski, nie wspominając o olbrzymich odległościach, które pokonywał pieszo przez całe życie. Cały ten wysiłek, przyniósł olbrzymią ilość dobra, jak możemy to dzisiaj zobaczyć. Istnieje bardzo wiele materiałów opisujących życie Buddy – są bardzo bogate i kompletne. Przechowane zostały przez rozmaite buddyjskie tradycje w wielu językach, zarówno w formie pisemnej, jak też jako ustny przekaz. Buddyjscy nauczyciele od stuleci wykorzystują historie z życia Przebudzonego jako źródło przykładów. Być może najbardziej istotnym i dynamicznym aspektem oddziaływania życiorysu Buddy jest fakt, iż jego przykład jest nadal szeroko naśladowany. Oczywiście, istnieje wielu buddystów, którzy próbują podążać przede wszystkim za główną częścią jego przykładu — medytować w oparciu o dyscyplinę i mądrość i dzięki temu osiągnąć oświecenie. Historia Buddy żyje jednak nadal również w wielu małych, życiowych sytuacjach, pojawiając się chociażby wtedy, gdy budujący swą aktywność nauczyciel wypatruje pośród uczniów tych, którzy będą jego głównymi spadkobiercami – Szariputrą i Maudgaljajaną – albo kiedy osobisty, długoletni służący masuje zmęczone nogi swego nauczyciela, wiedząc dobrze, że Ananda robił to samo dla Buddy. (...)

Spis zawartości

Drodzy przyjaciele! 7
Podziękowania 9
Wstęp 11
1. Narodziny, młodość i wyrzeczenie 15
2. Wędrowne życie, nauczyciele, asceza 33
3. Oświecenie 47
4. Obrót kołem 57
5. Gromadzenie sangi 79
6. Umacnianie dharmy 101
7. Dojrzewanie współczucia 129
8. Dewadatta 147
9. Ostatnie lata 161
Przypisy 185